Skip to content

Türkiye'deki mühendislerin profili çıkarıldı

3 Temmuz 2009, ekleyen Erdem Yürekkaya

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) tarafından düzenlenen “Türkiye’de Mühendis-Mimar-Şehir Plancısı Profili Araştırması”nın sonuçları kitap halinde yayımlandı. 360 sayfalık bu çalışmaya TMMOB’nin İnternet sitesi aracılığıyla da erişilebiliyor: 

http://www.tmmob.org.tr/resimler/ekler/dc0d6e63aa8e41c_ek.pdf
 
2005 yılında başlatılan çalışma sonucunda ulaşılan sonuçların bazıları şunlar (başlıklar bize ait; okumanın kolaylaşması için, “mühendisler ve mimarlar” [(ya da “mühendisler, mimarlar ve şehir plancıları”] yerine, kısaca “mühendisler” dedik):
 
Mühendisler büyük kentlerde yoğunlaşıyor
 
Mühendis, mimar ve şehir plancıları gelişmiş bölgelerde yoğunlaşmaktadır. Sadece İstanbul,
mühendis ve mimarların %20’ye yakınını, Marmara bölgesi ise toplam sayının yaklaşık üçte birini barındırmaktadır. Üç büyük kentimiz ise (İstanbul, Ankara ve İzmir), mühendis ve mimarların nerdeyse yarısına (%46) ev sahipliği yapmaktadır. 1955 yılında 6.822 mühendis ve mimarın %62’si üç büyük kentte bulunmakta idi.
 
Kadın mühendislerin sayısı artıyor
 
Mühendislik-mimarlık alanında kadınların sayısı hızla artmıştır. TMMOB 1. Devre Çalışma
raporuna göre mühendis ve mimarların %98’i erkek, %2’si kadındır. 1976 yılında yapılan anket sonuçlarına göre bu oranlar %92 ve %8’dir; son araştırmada yaklaşık olarak bu oranlar sırasıyla %79 ve %21 olmuştur. Bu oran meslek dallarına göre önemli farklılıklar göstermektedir.
 
Kadınlar daha düşük ücret alıyor
 
Tahmin edilebileceği gibi kadınlar erkek meslektaşlarına göre daha olumsuz koşullarda
bulunmaktadırlar. Örneğin bir işyerinde çalışmakta olan kadın mühendis ve mimarların oranı %76 iken, erkek meslek mensuplarının oranı %84’dür. Aylık gelirler incelendiğinde ortalama ücret 1.250-1499 TL aralığında yer alırken, kadınların ortalama ücreti 1.000-1249 TL aralığında yer almaktadır.
 
Mühendislik eğitimi almayı tercih edenler mühendis oluyor
 
Araştırma sonuçlarına göre mühendis ve mimarların %78,5’i mühendislik-mimarlık egitimi almak istemiş, %65,5’i ise tercih ettiği daldan mezun olmuştur. En çok tercih edilen diğer alanların başında ise tıp, diş hekimliği, eczacılık gelmektedir. Mühendis ve mimarların %13,3’ü lisans üstü öğrenim görmüşlerdir.
 
İşe yeni başlayan mühendislerin sorunlarından biri de yabancı dil
 
Mühendis ve mimarların yaklaşık %76’sı ise başladıkları ilk yıllarda uygulama (pratik) eksikliği hissettiklerini belirtmektedirler. Yine “çoğu zaman” eksikliği duyulan ikinci konu “işletme yönetimi bilgi eksikliği”, üçüncü konu ise “yabancı dil” bilgisidir. Oysa mühendis ve mimarların %80’inden fazlası yabancı dil bildiğini belirtmektedir. Ama “rahatça konuşup, yazabilecek düzeyde” dil bilenlerin oranı söz konusu olduğunda bu oran yaklaşık üçte birine düşmektedir.
 
Mühendislerin yüzde 90’dan fazlası bilgisayar kullanıp İnternet’e erişiyor
 
Mühendis ve mimarlar arasında bilgisayar kullanımı %93 düzeyindedir; Bunların yaklaşık %90’ı internete erişmektedirler. Bilgisayarın tasarım, imalat, mühendislik, hesaplama işlerindeki kullanımı %53’tür. İnternet ise en çok iletişim için kullanılmaktadır.
 
Mühendislerin yarısı mesleki açıdan düş kırıklığı yaşıyor
 
Mühendis ve mimarların yarısından fazlası (%52,4) mesleği ile düş kırıklığı yaşadığını
belirtmektedir. Odalara üye olanlarla olmayanlar arasında büyük bir fark göze çarpmaktadır:
üyelerin %64’ü, üye olmayanların ise %43’ü mesleği ile ilgili düş kırıklığı yaşamış olduklarını belirtmişlerdir. Genelde düş kırıklığının nedenlerinin başında ise iş bulma olanakları (%25,9), para kazanma olanakları-sağladığı refah düzeyi (%22,5) ve mesleki uygulamaların tatmin edici olmaması (%18,1) gelmektedir.
 
İş tatminsizliğinin en önemli nedeni ücretler
 
İş tatmini açısından da en önemli unsur büyük bir farkla (%69,4) ücret, sonraki iki unsur ise statü, kariyer (%46,5) ile meslekte sevilen işin yapılması (%41,1) olarak belirtilmektedir.
 
Mühendislerin üçte biri gelecek kaygısı taşıyor
 
Mühendis ve mimarların genelde üçte biri (%32,5), kamu sektöründe çalışanların %24’ü, özel
sektörde çalışanların %39,3’ü “işiyle ilgili gelecek kaygısı” duymaktadırlar. Kaygının nedenlerinin başında özel sektörde çalışanlar açısından ilk sırada güvencesiz istihdam olarak adlandırılabilecek isten çıkarılma (%5,9) ile işyerinin kapanması (%5,5) gelmektedir. Kamu sektöründe ise “tatmin edici ücret alamama” (%9,2) ilk sırada yer almaktadır.
 
İstihdam edilen mühendislerin oranında düşüş var
 
Anket uygulamasının yapıldığı dönemde mühendis ve mimarların %82,5’i bir işyerinde çalışmakta, %1,1’i bir işyerinde çalışmamakta, %3,6’sı işsiz ve iş aramakta, %12,6’sı çalışmamakla birlikte is aramamaktadır (emekli %8,8, ev kadını %2,5, diğer %1,1). 1976’da işi olanların oranı %98,7 olarak saptanmıştır.
 
Yeni mezunların iş bulması daha zor
 
İşsizlik oranı üyelerde %2,8, üye olmayanlarda %4,2’dir. İşsiz olup iş arayan mühendis ve
mimarların en önemli iki bölümü ücretli-maaşlı çalışırken issiz kalanlardan (%44,1) ile okuldan yeni mezun olanlardan (%43,7) oluşmaktadır. İş arayan bu kesimin %28,3’ü bir yılı aşkın süredir iş aradığını beyan etmektedir. Bütün mühendis ve mimarların yaklaşık olarak üçte biri ise (%37’si) mezuniyetlerinden sonra en az bir kez issiz kalmışlardır. İş arama süresi 1-6 ay arasında yoğunlaşmaktadır (%12,8).
 
Mühendisler işsizlik nedeni olarak mühendis sayısının çokluğunu görüyor
 
Mühendis ve mimarların yarısı (%49,9) işsizliğin mühendis ve mimar sayısının artmasından kaynaklandığını düşünmektedir; işsizliğin artışının yeni yatırımların azalmasından kaynaklandığını düşünenlerin oranı %44 olurken, sürdürülmekte olan yatırım ve istihdam politikalarının önemli olduğunu düşünenlerin oranı ise %30’dur.
 
Ücretli çalışanların oranı yükseliyor
 
Çalışanların %81’i ücretli olarak, %18,3’ü ortağı olduğu veya kendisine ait bir şirkette veya proje bürosunda çalışmaktadır. Oda üyeleri içinde ücretli çalışanların oranı %67,5, kendi hesabına çalışanların oranı ise %32,2’dir. Ücretli çalışanların oranı üye olmayanlarda %93,5’e çıkmaktadır.
 
60 yıllık sürede esas değişen ücretli çalışanların kamu-özel sektör arasındaki dağılımdır. Bu değişim bağlı olunan sosyal güvenlik sistemi yanıtlarında da ortaya çıkmaktadır: Yaklaşık olarak 1976’da %24 olan SSK payı 2006’da neredeyse iki katına çıkarak %47 olmuş, buna karşılık %59 olan Emekli Sandığı payı %34’e gerilemiştir. Bağkur üyeliği %15 ve %13 düzeyindedir.
 
Mühendisler sendikal örgütlenmeye ilgisiz
 
Ücretli (ve maaşlı) çalışan mühendis ve mimarların çalıştıkları işyerlerinin %42,5’inde sendikal örgütlenme olduğu anlaşılmaktadır. Sendikaya üye olan mühendis ve mimarların oranı ise %17 düzeyindedir. Bu soruya %16,3 oranında yanıt verilmemiştir. İşyerinde toplu iş sözleşmesi yapılıp yapılmadığı sorusuna ise yanıt vermeyenlerin oranı %43 gibi yüksek bir düzeydedir. Bu konuda “fikri olmayanların” (%18) sayısı da eklendiğinde, 5 mühendis ve mimardan 3’ünün sendika konusuyla ilgilenmediği ortaya çıkmaktadır. Sendikalara ilgisizlik “mühendisler mimarlar sendikalarda yer almalı mıdır?” sorusuna verilen yanıtlarda da ortaya çıkmaktadır. Bu soruya yanıt vermeyenlerle konu hakkında fikrim yok diyenlerin toplamı %27 düzeyindedir. Buna karşılık mühendis ve mimarların yarısı (%49,4) mühendis ve mimarların sendikalarda yer alması, dörtte biri (%23,4) ise yer almaması gerektiğini belirtmektedirler.
 
Mühendisler AB’ye görece olumsuz bakıyor
 
Mühendis ve mimarların Avrupa Birliği’ne ilişkin düşüncelerinde olumsuz bakış öne çıkmaktadır. Olumlu görüş belirten yanıtların basında “ürün ve hizmet standartları iyileşir, günlük yasama ilişkin düzenlemeler gelişir” (%39,5), olumsuz görüş belirten yanıtların basında ise “Avrupa’ya bağımlılığımız artar” (%32,7) gelmektedir. En önemli sorun olarak belirtilen işsizlik konusunda AB’ye girilmesi halinde “iş imkanları artar” şeklindeki görüşü benimseyenlerin oranı %23’te kalmakta ve bu görüş 15 görüş arasında sadece 9. sırada yer almaktadır.
 
Mühendisler özelleştirmeye görece olumlu bakıyor
 
Avrupa Birliği’ne göreli olumsuz bakan mühendis ve mimarlar özelleştirme konusuna ise göreli olumlu bakmaktadırlar.
 

 

 

 

AdaptiveThemes