Skip to content

Psikiyatrik ilaçlar hakkında bilinenlerin kısa özeti

11 Eylül 2009, ekleyen Erkin Özalp

Prof. Dr. M. Orhan Öztürk ile Prof. Dr. Aylin Uluşahin’in hazırladıkları “Ruh Sağlığı ve Bozuklukları” adlı kitabın 2008 tarihli yenilenmiş 11. baskısının ikinci cildinde, “Ruhsal Bozukluklarda İlaç Sağaltımı” bölümü bulunuyor. Bu bölümde, psikiyatrik ilaçların etki düzenekleri hakkında bilinenler de aktarılıyor. Şu tür bilgiler veriliyor (kalın harfler bize ait):  

 
Antipsikotikler
 
“Birinci kuşak antipsikotik ilaçların ortak ve temel etkileri beyinde mezolimbik bölgede dopamin (D2) resepterlerine yüksek ilgi (afinite) ve antagonizma göstermeleridir. Bu ilaçların sağaltıcı dozları ile D2 reseptörlerine ilgileri arasında güçlü bir ilişki vardır. Öbür ikinci kuşak antipsikotiklerden farklı olarak sülpiridin etkisinin de bu yolla olduğu sanılmaktadır. Tartışmalı olmakla birlikte antipsikotik etkiler orta beyin, limbik sistem ve temporo-frontal korteksteki D2 tipi doyaminerjik reseptörlerin blokajına bağlanmaktadır. Ekstrapiramidal yan etkilerin ise bazal gangligasyonlardaki dopamin reseptörlerinin blokajına bağlı olduğu kabul edilmektedir.” (s. 835)
 
 
Lityum (duygudurum dengeleyicisi olarak)
 
“Lityumun iyileştirici ve koruyucu etkisinin nasıl ortaya çıktığı henüz kesin olarak bilinmemektedir.” (s. 858)
 
 
Antiepileptikler
 
“İki uçlu bozuklukta antiepileptik ilaçların hangi düzenek ile etkilediği henüz açıklığa kavuşmuş değildir.” (s. 871)
 
 
Antidepresan ilaçlar
 
“Antidepresan ilaçların bulunuşu rastlantısal denemeler ya da görgül (ampirik) araştırmalarla olmuş ve etki düzenekleri de tam aydınlatılamamıştır.” (s. 881)
 
 
Benzodiazepinler (bunaltı giderici [anti-anxiety] ilaçlar olarak)
 
“Benzodiazepinlerin etki düzenekleri tümüyle aydınlatılamamıştır.” (s. 913)
 
 
Buspiron (bunaltı giderici [anti-anxiety] ilaçlar olarak)
 
“Bunaltı giderici etkisinin limbik sistemde serotonerjik etkinliği azaltmak yolu ile olduğu sanılmaktadır.” (s. 917)
 
 
Bunların dışında, halk arasında “elektroşok” diye bilinen “elektrokonvülsif sağaltım” (EKT) hakkında şu bilgi veriliyor:
 
“EKT’nin etki düzeneği bilinmemektedir.” (s. 942)
 
 
NOT: Hiç kuşku yok ki, psikiyatrik ilaçların pek çoğunun etki düzeneklerinin henüz yeterince anlaşılamamış olması, bunların işe yaramayacağı anlamına gelmiyor. Zaten, ilaçların büyük çoğunluğu denemelerle/tesadüfen bulunur, ne kadar işe yaradıkları ve ne tür yan etkilerinin olduğu zaman içinde ortaya çıkar...
 

 

 

 

AdaptiveThemes