Skip to content

Marx'ın ve Engels'in anket defteri sorularına yanıtları

12 Eylül 2009, ekleyen Erkin Özalp

Türkiye’deki ortaokul ve lise öğrencilerinin ilgi gösterdiği anket defterleri, 19. yüzyılın ikinci yarısında İngiltere’de bir hayli popüler olmuş. 1849 yılından itibaren İngiltere’de yaşayan Karl Marx da (1818-1883), bazı tanıdıklarının ve akrabalarının anket sorularını yanıtlamış. 

Aşağıda, ilk olarak, Marx’ın iki ayrı anket defteri için verdiği yanıtlar var. 1865 yılında Hollanda’nın Zaltbommel kentinde yanında kaldığı Lion Philips’in (annesinin kız kardeşinin eşi) anket sorularına verdiği yanıtlar orta sütunda yer alıyor. Eşi Jenny Marx’ın anket defterindeki yanıtları ise sağ sütunda (aynı olanlar yeniden aktarılmıyor).
 
Soruların ve yanıtların orijinalleri İngilizce.
 
Netchen (ya da Nannette), Marx’ın kuzeni, Birince Enternasyonal’in Hollanda seksiyonunun bir üyesi ve o dönemde 28 yaşında olan Antoinette Philips. Martin Tupper, bir İngiliz şair. Spartaküs, Eski Roma’da gerçekleştirilen bir köle ayaklanmasının lideri. Gretchen, Goethe’nin “Faust” adlı trajedisindeki aynı adlı kahramanın sevgilisi. Aiskilus, MÖ 525 yılı civarında doğmuş bir Yunanlı şair. Jenny, Marx’ın eşinin, Laura ise kızlarından birinin (Jenny Laura Marx) ismi. Jenny Marx’ın anket defterine Karl Marx’ın yanıtlarını, kızları Laura Marx yazmış.
 
Soru
1865’teki yanıtlar
Jenny Marx’ın anket defterindeki yanıtlar
En sevdiğiniz meziyet
Yalınlık
     Erkekte
Güçlülük
     Kadında
Zayıflık
Temel özelliğiniz
Tek bir amaca odaklanmak
En sevdiğiniz uğraş
Netchen’e bakmak
Kitap kurtluğu yapmak
En nefret ettiğiniz zaaf
İtaatkarlık
En kolay bağışladığınız zaaf
Saflık
Size göre mutluluk
Mücadele etmek
 
Size göre mutsuzluk
Boyun eğmek
 
Nefret ettiğiniz şey
Martin Tupper
Martin Tupper, menekşe tozu
Erkek kahramanınız
Spartaküs, Keppler
Kadın kahramanınız
Gretchen
 
En sevdiğiniz şair
Aiskilus, Shakespeare
Dante, Aiskilus, Shakespeare, Goethe
En sevdiğiniz yazar
Diderot
Diderot, Lessing, Hegel, Balsac
En sevdiğiniz çiçek
Defne (Daphne)
Defne (Laurel)
En sevdiğiniz yemek
Balık
Düsturunuz (Maxim)
Nihil humani a me alienum puto
[İnsani olan hiçbir şey bana yabancı değildir] – Terence
İlkeniz (Motto)
De omnibus dubitandum [her şeyden kuşku duy] – Descartes
En sevdiğiniz renk
Kırmızı
En sevdiğiniz göz ve saç renkleri
Siyah
En sevdiğiniz isimler
Jenny, Laura
Tarihteki en sevmediğiniz kişi
 
 
K a r l   M a r x
 
 
Friedrich Engels (1820-1895) ise, Marx’ın diğer kızı Jenny Caroline Marx’ın anket defterindeki soruları yanıtlamış. Sorular ve yanıtlar yine İngilizce. Spurgeon, İngiliz din adamı Charles Haddon Spurgeon. Ariosto, İtalyan şair Ludovico Ariosto.
 
En sevdiğiniz meziyet
neşelilik
    erkekte en sevdiğiniz özellik
kendi işiyle ilgilenmek
    kadında en sevdiğiniz özellik
şeylerin yerlerini değiştirmemek
Temel özelliğiniz
her şeyi yarım bilmek
Size göre mutluluk
Château Margaux [şarap] 1848
Size göre mutsuzluk
dişçiye gitmek
Bağışladığınız zaaf
her türden aşırılık
Nefret ettiğiniz zaaf
İkiyüzlülük
Nefret ettiğiniz şey
yapmacıklı, kibirli kadın
En sevmediğiniz kişiler
Spurgeon
En sevdiğiniz uğraş
sataşmak ve sataşılmak
— Erkek kahraman
yok
— Kadın kahraman
tek birini anamayacağım kadar çok sayıda
— Şair
Reineke de Vos, Shakespeare, Ariosto, vb.
— Yazar
Goethe, Lessing, Dr Samelson
— Çiçek
Mavi çan çiçeği
— Renk
Anilin renkleri dışındaki hepsi
— Yemek
Soğuk: Salata, sıcak: Irish Stew (İrlanda’ya özgü etli sebze yemeği)
— Düstur (Maxim)
bir düsturumun olmaması
— İlke (Motto)
sakin ol
(İngilizceden çeviren: Erkin Özalp)
 
Kaynaklar:
http://marxists.org/archive/marx/works/1865/04/01.htm
http://www.marxists.org/archive/marx/works/1868/04/01.htm
 
Karşılaştırma için başvurulan Almanca kaynaklar:
http://www.uni-protokolle.de/Lexikon/Karl_Marx.html
http://wapedia.mobi/de/Friedrich_Engels
 
Jenny Marx'ın anket defterindeki soru ve yanıtlar: 
 

 

MARKSİZMLE İLGİLİ YAZILARIMIZDAN BAZILARI:

İneklere göre toplumsal düzenler

Başarılı bir anti-komünist olmak isteyenlere 40 tavsiye

Marx neden 'Ben Marksist değilim' demişti?

Sol Yayınları'nın '18 Brumaire' çevirisindeki 40 yanlış

 

Yorumlar

Martin Tupper'ı başka merak eden yok mu?

15 Eylül 2009, yazan efer ve san tab...,
Yorum no: 906

Ayıptır söylemesi, sakallı amcanın en nefret ettiği şey olan Martin Tupper'ı merak ettim. Google'a yazınca ekşi sözlükten iki güzel entri geldi, paylaşayım dedim:

·  (1810-1889). karl marx'in gicik kaptigi bir sahsiyet olmakligi ile sozluksel ilgimizi cekmis ingiliz sair, ahlakci, ahkamsever. marx'in killanmasinin bir sebebi, tupper'in su minvalde siirler yazmis olmasidir herhalde:

"the anglo-saxon race" (1850)

how educated englishmen and women understood their uniqueness

stretch forth! stretch forth!
from the south to the north,
from the east to the west-
stretch forth! stretch forth!
strengthen thy stakes and lengthen they cords-
the world is a tent for the world's true lords!
break forth and spread over every place
the world is a world for the saxon race!

tupper gibilerine asil ayari, das kapital'in birinci cildinde (s.626-7) verir:

"klasik iktisat, toplumsal sermayeyi, sabit bir etkinlik derecesine sahip, sabit bir büyüklük olarak kabul etmeyi daima pek sevmişti. ama bu önyargı, ilk kez, 19. yüzyılın sıradan burjuva zekasının, yavan, ukala ve boşboğaz kahini, darkafalılar şahı jeremy bentham tarafından bir dogma olarak yerleştirilmişti. ... martin tupper ozanlar arasında ne ise, bentham da filozoflar arasında odur. bunların her ikisi de, olsa olsa, ancak, ingiltere'de imal edilebilirdi. ... [bentham'in] yerleştirdiği dogmaya göre, üretim sürecinin en yaygın olayları, örneğin birden genişlemeleri ve daralmaları, ve hatta birikimin kendisi bile, tamamen açıklanamaz şeyler haline gelir."

anlasildigi kadariyla tupper marx nezdinde "yuksek sanat"in, gotu kalkik burjuva siirinin bir temsilcisi.

(bkz: jeremy bentham)

(babaerenler, 15.09.2005 13:16)

 

·  ingiliz emperyalizminin sanat neferi. viktoryen sahsiyet. "bir cesit bedri baykam" benzetmesi yapilir ise entari sozluk hukukuna dar gelebilir, o yuzden yapmayalim. ne alaka canim? cok ayip.

"proverbial philosophy" baslikli, 1835 basimi bir best-seller, pop-felsefe kitabi vardi, bugunku "ahlakli olmanin 10 altin yolu" tarzi bir zavalli kitapti. bir donem burjuva nikahlarinda en gozde dugun hediyesi oldugu soylenir.

londra'da chartist gosteriler devam eder, isci hareketliligi artarken, 1848'de, "god preserve the queen" (tanri kralice'yi korusun) baslikli bir siir yazar:

"how glorious is the calling 
my happy fatherland, 
while all the thrones are falling 
in righteousness to stand!"

milliyetci yalakalikta sinir tanimayan tupper, ekim 1849'da wantage kasabasinda mustaf... pardon, alfred the great'in bininci olum yildonumunde bir anma toreni duzenler. fener alayi tupper'in yazdigi sarkiyi soylemektedir:

"today is the day of a thousand years! 
bless it, o brothers, with heart-thrilling cheers! 
alfred for ever! - to-day was lie born, 
day-star of england to herald her morn"

lakin cagrilan kraliyet soylularinin cogu torene katilmaz, kralice nezdinde de ragbet edilmez bu gunun kutlanmasina.

bu hayal kirikligina ragmen best-seller yazari tupper yazarak servet kazanan biri olur. deli para* yapar.

(babaerenler, 15.09.2005 13:54)

 Kaynak: http://sozluk.sourtimes.org/?t=martin+tupper

Engels'in en sevmediği kişisi Spurgeon'u da başkası bulsun artık! Yanında da en büyük mutluluk, Şato Margo :))

  •  

Spurgeon, Engels ve Şato Margo

15 Eylül 2009, yazan alicenk,
Yorum no: 907

efer ve san tab... abi, Şato Margo mutluluğunu (bir şarap mı? soruyu bilene hediye mi edilecek?) anlamadım ama Spurgeon ve Engels ilişkisine dair bulduğum bilgi aşağıda:

Hıristiyan araştırmacı ve yazar David Aikman, ateizm üzerine yazdığı "Delusion of Disbelief" (İnançsızlığın Aldatıcılığı) kitabında ilginç bir anektod aktarır:

19.yy sonlarında politika ve din arasındaki güçlü bağın Marx ve Engels'in canını oldukça sıkan bir derin bir sosyal etkisi vardı. Aşağıdaki hikaye meselenin onları ne kadar öfkelendirdiğini anlatmaktadır. Engels, Karl Marx'ın kızıyla bir Viktoryan salon oyununda  hayatta en nefret ettiği kişi sorusuna yanıt verir.  Engels'in bir İngiliz Baptisti'ni kasteden tek kelimelik yanıtı, 1850-1880 arasında törenleri çoğunluğunu işçi sınıfının oluşturduğu yirmibin kişiyi çeken "Spurgeon"dur. Engels ondan neden bu kadar nefret ediyordu? Çünkü Spurgeon  kentli İngiliz işçi sınıfının ilgisini ateist devrimci sosyalizmden  Hıristiyan parlementer reformizmine doğru çekiyordu.

(Türkçe söyleyen: ali cenk)

Kaynak: http://www.americanvision.org/article/spurgeon-on-socialism/

Şato Margo

15 Eylül 2009, yazan alicenk,
Yorum no: 908

Pardon, Şato Margo Engels'in mutluluğu, 1848 rekolte (?) bir şarap imiş.

Bu mutluluğa biz nasıl erişebiliriz diye sorumu güncelliyorum.

Margo bir kenara Lessing'e bile erişemiyoruz!

15 Eylül 2009, yazan Ali Mert,
Yorum no: 909

Siz Şato Margo muhabbeti yapın daha, Marx ve Engels'in "en sevdiğimiz yazarlar" dedikleri üç, beş isimden Lessing'e bile erişemiyoruz biz burada! Doris Lessing değil elbette, çok şükür gani gani var Doris bacıdan (Altın Defter tavsiye). Lakin, Gotthold Ephraim Lessing çevrilmemiş sanırım Türkçe'ye ya da şu an herhangi bir çevirisine ulaşılamıyor. Tabii Almanca bilenler istisna: http://www.idefix.com/kitap/nathan-der-weise-minna-von-barnhelm-g-ephraim-lessing/tanim.asp?sid=P52D2KQSP80EFBGQ4VN8

 

Marx'ın ve Engels'in "Lessing"i

12 Ekim 2009, yazan Ayşe K.,
Yorum no: 1083

Lessing, 80 öncesi orta öğrenim ders kitapları ve Batı Edebiyatı seçkileri için Türkçe'ye parçalar halinde çevrilmiş daha önce. Yahudiler, Bilge Nathan ve Miss Sara Sampson adlı oyunlarının M.E.B.'nin yayınları dahilinde Türkçe'ye çevrildiği de internet sahaflarında görülüyor. Diğerlerini bilemiyorum ama Bilge Nathan'ın ön çalışması olarak kabul edilen, 1749'da yazdığı Yahudiler adlı oyunu en son Cumhuriyet gazetesinin 75. yıl hediyesi Dünya Klasikleri serisinde Yüksel Pazarkaya tarafından Türkçe'ye çevrilmişti. 

Birçok yapıtı içinde yalnızca gençlik dönemi yapıtı olan bu kısa oyununu okuyarak yorum yapmak benim için zor elbette ama gerçek bir aydınlanmacı yazar olduğunu ve Yahudilere karşı toplumun önyargısını eleştirdiği bu oyunda, Alman tiyatrosunda o zamana kadar aşağılanan tipler olarak sergilenen Yahudilerin içinde bulunmaya zorlandıkları yaşam koşullarının bir sonucu olarak ahlaki anlayışlarının geliştiğini, yaşam koşulları değiştiğinde onlar için yapılan ahlaki nitelemelerin gerekçesinin de ortadan kalkacağını bildirmekle "yaşamı belirleyenin bilinç değil, bilinci belirleyenin yaşam olduğu" savının ilk işaretlerini 260 yıl önce vermiş olan Lessing'in, Marx'ın ve Engels'in neden en sevdiği yazarlar arasında yer aldığını anlamak için bu kadarı bile yeterli oldu. Yüksel Pazarkaya da "Yahudiler"in sonuna eklediği Cevdet Kudret'in edebiyat ders kitabından yaptığı alıntılarla, Lessing'in Alman kültür ve zihin alanında değerli bir öncü olduğunu gösteriyordu.  Anketi okuduktan sonra adı geçen kitaplarını bulmak için bir kez daha sahaf taraması yapmak şart oldu.

Marks ve Engels

25 Şubat 2010, yazan Ziyaretçi,
Yorum no: 2062

Onlar bile kadının "zayıf" ve eşyaların yerini değiştirmeyeni"ni seviyorlar, ne olacak bu erkek devrimcilerin kadınlara bakış açısı, Bir kadın komünist olarak, 35 yıldır bu konuda maalesef "gerçek" ve "sağlıklı" yaklaşıma çok nadir rastladım :(

 

 

AdaptiveThemes