Skip to content

Bir bibliyomanyak saplantısı: Kitap sırtı yazıları standardı

1 Nisan 2010, ekleyen Ali Mert

Tamam, anladık, renkleri, yazı karakterleri, puntoları falan farklı. Ama kitap sırtlarındaki yazıların yönleri niye farklı? Kitabın ve yazarının adının, yayınevinin de ekseriyetle logosunun yer aldığı bu bölümde, neden bazı yayınevleri, yazıları şu tarafa doğru baktırırken, bazı yayınevleri bu tarafa doğru baktırıyor? Kitaplarımızı kütüphanemizde yan yana dizdiğimizde, bu nizam ve intizam bozukluğu yüzünden son derece çirkin bir görüntünün oluştuğunun farkında değiller mi? Bu sorun da mı sosyalizmde çözülecek, buna da mı Stalin?

Evet, arada sırada aklıma takılan, biraz önce mini kütüphaneden kitap seçerken bir kez daha dikkatimi çekerek beni rahatsız eden bu büyük sorunu yazmanın zamanı gelmiş demek ki. Kimi yayınevleri, kitap sırtlarında, yazar ve kitap adını belirten o kısacak metinlerin harflerini aşağıdan yukarı doğru dizerken, kimileri de yukarıdan aşağıya doğru diziyor ve bu yüzden de kitaplar şaşı gibi bir o yana, bir bu yana bakıyorlar. (“Manyak mısın, kardeşim, bazı kitaplarını öbür türlü çevirip koy kütüphanene o zaman” demeyin sakın, o zaman da yayınevi logolarının kimisi aşağıda, kimisi yukarıda kalıyor, daha da çirkin oluyor!)

Müsadenizle, öteki’ni anlamak, farklı olanı korumak, çeşitliliğin getirdiği renklilik, mozaik şu, bu güzel ama görüntü çok çirkin; neticede ve kanaatimce, tektip kitap sırtı talebini yükseltmek gerekiyor.

Yayınevleri bu konuda oturup uzlaşsınlar bence.  Lakin işleri de zor görebildiğim kadarı ile. Örneklemi yetersiz, kısıtlı sayıda kitapla yaptığım mini bir “araştırma”nın sonucu, “hangi noktada uzlaşılacağı” hususunda, bir belirsizlikten başka bir şey çıkarmıyor karşımıza. İşte 60 kitap arasında, iki karşıt grubun kısa bir dökümü:

Kitap sırtındaki yazıları yukarıdan aşağıya doğru dizen bazı yayınevleri: Afa, Remzi, Doğan Kitap, Can, Agora,  Yordam, YKY, Metis, Artemis, Okuyan Us, Sel, May, İş Kültür, Mitos, Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, Kanat, Ayrıntı, Merkez Kitaplar, İletişim

Kitap sırtındaki yazıları aşağıdan yukarıya doğru dizen bazı yayınevleri: İthaki, Bilgi, Yazılama, Om, Telos, İmge, Kırmızı, Nâzım Kitaplığı, Mızrak, Payel, İletişim

Örnekler ve yayınevleri daha çok artırılabilir. İlk grubun, nicelik olarak, ikinciyi yeneceği de kesin gibi. Acaba “demokratik uzlaşı” gereği ilk gruba katılmayı kabul ederler mi?  Hiç sanmam!

Bu arada ve son olarak, iki listenin sonunda da İletişim yer alıyor gördüğünüz gibi. Evet, bu en fecisi. Tek bir yayınevi, kendi içinde dahi standart sağlayamamış. Kimi kitapların sırtlarını öyle, kimilerini böyle yapmış. İşte bu, rezaletin daniskası değil mi?!

Bir de CD sırtları var, hiç sormayın...

Önemli not: Habere görsel aradım, “kütüphane” aramasıyla bulamadım, daha doğrusu buldum da sırt yazılarının hepsi yukarıdan aşağı doğru dizilmiş bir dizi kitabın kütüphaneye yerleşmiş halinin görseliydi (aralarında "Hegel'in felsefesi" gibi ağır kitaplar olsa da, yaramazdı işime yani). Neyse, bunlar "standart" oldukları için işime yaramaz diyerek,  “kitap sırtı” diye arama yaptım, yine görsel bulamasam da faydalı bir bilgiye ulaştım. İşte, bu bilgiye göre: “ABD ve İngiltere'de (Amerikan sistemi) kitap sırtı yukarıdan aşağıya doğru yazılır. Kıta Avrupasında ise aşağıdan yukarıya (Alman sistemi). Ayrıca soldan sağa okuması kuvvetli milletlerde soldan ciltliyken (sol sağ? verso, recto), Japonya'da yukarıdan aşağı ve sağdan sola okunduğu için kitaplar sağdan ciltli (tersten okuyonuz işte) imiş.”

Demek ki, “kütüphane” aramasıyla bulduğum ve artık aşağıda yer verebileceğim görsel, Amerikan sistemini yansıtıyormuş (Bizim yayınevlerimiz ise Amerikan, Alman karmançorman oldukları için gözlerimi(zi) rahatsız ediyor ve bu faydasız habere malzeme olabiliyormuş):

Yorumlar

Kibrit yakmak..

1 Nisan 2010, yazan Yiğit Tuncay,
Yorum no: 2567

Bir İngiliz arkadaşımda dikkaatimi çekmişti; kibriti yakarken çöpünü dışarıya doğru sürterdi.. Dayanamayıp sormuştum; Neden? Cevap: "kıvılcım sıçrarsa bana gelmesin". Bizde ise içeri doğru sürtülür.. :-)))

Tabii ki aşağıdan yukarıya!

1 Nisan 2010, yazan Erkin Özalp,
Yorum no: 2569

Sırtına bakmadan bir kitabı elinize alın, sadece ön kapağını görecek şekilde tutun, kitap sırtı yazısını okumak için gerekli olan hareketi yapın... Pek tabiidir ki, kitabı saat yönünde döndürürken üst tarafını aşağıya doğru çevirirsiniz... Kitap sırtı yazısını soldan sağa doğru okuyabilmek için... Aksini yapanlar tepeden inmeci, İttihatçı, Ergenekoncu falandır, olsa olsa...

Kibrit ne yönde sürtülür?

1 Nisan 2010, yazan Ziyaretçi,
Yorum no: 2570

Erkekler dışa doğru kadınlar içe doğru.

Dikey hareketlerde...

1 Nisan 2010, yazan Ziyaretçi,
Yorum no: 2571

İnsan kendisi zeminde olduğundan (genellikle) düşey hareketleri aşağıdan yukarıya doğrudur. Normal koşullarda altta olduğumuzdan çıkmak, inmekten daha çok yaptığımız bir iştir. Bu yüzden aşağıdan yukarı olması 'insan doğası'na daha uygundur :)
(Hatta kimdi o bütün varlıkların ideal hareketi yukarı doğrudur diyen bir filozof vardı)

Ama durum anlatıldığı gibi madem, göz hizasını merkez alırız. Standart sağlanana kadar göz hizasından aşağıdaki raflara sırtı yukarıdan aşağı yazılı kitapları; göz hizasındaki ve daha yukarıdaki raflara da sırtı aşağıdan yukarı yazılı kitapları dizerek gözümüze en uygun dizilimi yakalayabiliriz.

Kitabın ismi yukarıdan

2 Nisan 2010, yazan Ziyaretçi,
Yorum no: 2583

Kitabın ismi yukarıdan aşağıya yazılır. En kullanışlısı budur. Eğer büyük bir kitapçı da kitap arasanız aşağıdan yukarı yazılmış kitaplar kadar zor okunanları yoktur. Ayrıca kitabı masaya koyduğunuzda kapağı size bakarken sırt yazısı normal dizilmiş olarak okunması okuyucular için olmasa da kitapçı ve kütüphaneciler için büyüktür kolaylıktır. Ama diğerinde aynı şekilde durması için kitabı ters koymanız gerekir.
Gereksiz bir bilgiye gereksiz bir ek.
Okuyun yeter kitabın kapağı bile olmayabilir.

 

 

AdaptiveThemes