Skip to content

6 kıtasıyla Enternasyonal'in aslına sadık çevirisi

30 Ocak 2010, ekleyen Erkin Özalp

Dünya solunun ortak marşı olan Enternasyonal’in (L’Internationale) özgün sözleri, 1871 yılında, Paris Komünü’nün yıkılmasından hemen sonra, Fransız devrimci Eugene Pottier tarafından yazılmıştı. Başlangıçta, bu marş için, Fransız ulusal marşı La Marseillaise’in bestesinin kullanılması düşünülmüş. Ama 1888 yılında, Enternasyonal’in bugün bilinen bestesi, Pierre De Geyter (ya da "Degeyter") tarafından hazırlanmış. 

Enternasyonal’in özgün sözleri, 6 kıtadan ve nakarat bölümünden oluşuyor. Bu marşın sözleri, başka dillere çevrilirken, kaçınılmaz olarak hayli değiştirilmiş ve bu arada kıta sayısı azaltılmış. Fransızca özgün metnin aslına sadık (bir başka deyişle “şiirsellikten yoksun”) çevirisini, İngilizce ve Almanca çevirilerden yararlanarak yapmaya çalıştım. Eleştiri ve öneriler doğrultusunda gerekli değişiklikleri yapmak üzere...
 
ENTERNASYONAL
 
Yeryüzünün lanetlenmişleri, ayağa kalkın!
Açlığa mahkum edilenler, ayağa kalkın!
Akıl, kraterinin içinde gümbürdüyor,
Son püskürmesidir bu.
Geçmişe sünger çekelim
Köleleştirilmiş kitle, ayağa kalk, ayağa kalk!
Dünya, temelinden değişecek
Hiçbir şey olmayan bizler, her şey olalım!
 
Nakarat
Son kavgadır bu
Bir araya gelelim, ve yarın
Enternasyonal
Bütün insanlık olacak.
 
Yüce kurtarıcılar yok,
Ne Tanrı, ne Sezar ne de makam sahipleri;
Üreticiler; bizi, biz kurtaralım!
Ortak kurtuluşumuzu ilan edelim!
Hırsızın son nefesini vermesi için,
Zihnin, zindandan kurtarılması için
Ocağımızın ateşini kendimiz körükleyelim,
Demiri tavında dövelim.
 
Devlet ezer ve yasalar aldatır,
Vergi, bahtsızın kanını emer,
Zenginin hiçbir yükümlülüğü yoktur,
Yoksulun hakları, boş laftır.
Gözetim altında tutulduğumuz yeter,
Eşitliğin yasaları başkadır;
“Ödev olmadan hak olmaz” der,
“Aynı şekilde, hak olmadan ödev olmaz!”
 
Kendilerini tanrılaştırarak iğrençleşen
Maden ve demiryolu kralları
Bugüne kadar ne yaptılar ki
Emeği soymak dışında?
Onun yarattığı her şey, bu çetenin kasalarındaki
Külçelere dönüşmüş durumda.
Bunları geri vermelerini emrederken,
Halk, yalnızca, kendisine ait olanları istiyor.
 
Krallar, dumanlarıyla bizi sersemletiyor.
Kendi aramızda barış, zorbalara savaş!
Ordularda greve çıkalım
Dipçikleri havaya kaldırıp, safları bozalım!
Ve bu yamyamlar,
Bizden kahramanlar çıkarmak konusunda ısrarcı olurlarsa,
Kısa sürede öğrenecekler ki, kurşunlarımız
Kendi generallerimiz içindir!
 
İşçiler, köylüler; bizler,
Emekçilerin büyük partisiyiz;
Yeryüzü yalnızca insanlara aittir,
Aylaklar başka yerde yaşasın.
Etimizle beslenenlerin sayısı ne kadar çok!
Ama kargalar ve akbabalar,
Bir sabah ortadan kalkarsa,
Güneş, sonsuza dek ışık saçacak!
 
 
FRANSIZCA ÖZGÜN METİN:
 
L’INTERNATIONALE
 
Debout! les damnés de la terre
Debout! les forçats de la faim
La raison tonne en son cratère,
C'est l'éruption de la fin.
Du passé faisons table rase
Foule esclave, debout! debout!
Le monde va changer de base
Nous ne sommes rien, soyons tout!
 
Refrain
C'est la lutte finale
Groupons-nous et demain
L'Internationale
Sera le genre humain.
 
Il n'est pas de sauveurs suprêmes:
Ni dieu, ni césar, ni tribun,
Producteurs, sauvons-nous nous-mêmes!
Décrétons le salut commun!
Pour que le voleur rende gorge,
Pour tirer l'esprit du cachot
Soufflons nous-mêmes notre forge,
Battons le fer quand il est chaud!
 
L'etat opprime et la loi triche,
L'impôt saigne le malheureux,
Nul devoir ne s'impose au riche,
Le droit du pauvre est un mot creux.
C'est assez languir en tutelle,
L'égalité veut d'autres lois;
«Pas de droits sans devoirs», dit-elle,
«Egaux, pas de devoirs sans droits!»
 
Hideux dans leur apothéose,
Les rois de la mine et du rail
Ont-ils jamais fait autre chose
Que dévaliser le travail?
Dans les coffres-forts de la bande
Ce qu'il a créé s'est fondu.
En décrétant qu'on le lui rende
Le peuple ne veut que son dû.
 
Les rois nous saoulaient de fumées.
Paix entre nous, guerre aux tyrans!
Appliquons la grève aux armées,
Crosse en l'air et rompons les rangs!
S'ils s'obstinent, ces cannibales,
A faire de nous des héros,
Ils sauront bientôt que nos balles
Sont pour nos propres généraux.
 
Ouvriers, paysans, nous sommes
Le grand parti des travailleurs;
La terre n'appartient qu'aux hommes,
L'oisif ira loger ailleurs.
Combien de nos chairs se repaissent!
Mais si les corbeaux, les vautours,
Un de ces matins disparaissent,
Le soleil brillera toujours!
 
 
ENTERNASYONAL’İN TÜRKÇE UYARLAMASI:
 
Uyan artık uykudan uyan
Uyan esirler dünyası
Zulme karşı hıncımız volkan
Bu ölüm-dirim kavgası
Yıkalım bu köhne düzeni
Biz başka alem isteriz
Bizi hiçe sayanlar bilsin
Bundan sonra her şey biziz.
 
Bu kavga en sonuncu
Kavgamızdır artık
Enternasyonal'le
Kurtulur insanlık
Bu kavga en sonuncu
Kavgamızdır artık
Enternasyonal'le
Kurtulur insanlık
 
Tanrı, patron, bey, ağa, sultan
Nasıl bizleri kurtarır
Bizleri kurtaracak olan
Kendi kollarımızdır
İsyan ateşini körükle
Zulmü rüzgarlara savur
Kollarının bütün gücüyle
Tavı gelen demire vur
 
Bu kavga en sonuncu
Kavgamızdır artık
Enternasyonal'le
Kurtulur insanlık
Bu kavga en sonuncu
Kavgamızdır artık
Enternasyonal'le
Kurtulur insanlık
 
Hem fabrikalar, hem de toprak
Her şey emekçinin malı
Tufeyliye tanımayız hak
Her şey emeğin olmalı
Cellatların döktüğü kan
Bir gün onları boğacak
Bu kan denizinin ufkundan
Kızıl bir güneş doğacak
 
Bu kavga en sonuncu
Kavgamızdır artık
Enternasyonal'le
Kurtulur insanlık
Bu kavga en sonuncu
Kavgamızdır artık
Enternasyonal'le
Kurtulur insanlık
 
 
Kaynaklar:
 
http://www.marxists.org/history/ussr/sounds/lyrics/international.htm
 
http://en.wikipedia.org/wiki/Le_Internationale
 
http://www.antiwarsongs.org/canzone.php?lang=en&id=2003#agg3012
 
http://www.antiwarsongs.org/canzone.php?lang=en&id=2003#agg3879
 
http://www.antiwarsongs.org/canzone.php?lang=en&id=2003&infos=1#agg1974
 

 

Yorumlar

bu da kendi çevirim..

31 Ocak 2010, yazan fidelio,
Yorum no: 1862

Şiir (veya şarkı sözü) çevirisi konusunda çok iddialı olmasam da, ben de L'internationale'in sözlerini fransızca aslından türkçeye aktarmaya çalıştım. Aşağıya eklediğim çeviri, aynı Erkin'in yaptığı gibi aslına en uygun olarak yapılmış bir anlam çevirisidir. Ama elbette ki fransızcaya has bazı deyimler ve tamlamalar kelime kelime değil de, türkçede karşılığına denk gelen biçimiyle çevrildi.
 
Erkin'in yaptığı çeviri bence gayet iyi. Ama bir-iki mısrada oluşan anlam kayması var. Bu da sanırım ingilizce ve almanca'ya aktarılırken ortaya çıkmış olan değişikliklerden kaynaklanıyor.
 
Çevirilerin şiirsel hale getirilmesi konusunda ise belki bu işi iyi bilen arkadaşlar yardımcı olabilirler.
 
(Bir de not: Bu arada Enternasyonal'in marş olarak söylenen bir başka versiyonu da olduğunu öğrendim. Meraklısı için o versiyonu en alta ekliyorum, ama fransızca olarak. Genelde aynı mısraların kullanıldığı bu versiyon, Eugène Pottier'in yazdığı şiirin ilk hali mi, yoksa bir fraksiyonun kendilerine göre dönüştürmesi mi bilemiyorum. Ayrıca anarşistlerin de dönüştürerek kullandıkları bir üçüncü versiyon daha var.)
 
ENTERNASYONAL
 
Kalkın! Yeryüzünün lanetlileri
Kalkın! Açlığın tutsakları
Akıl gümbürdüyor kendi krateri içinde
Bu sonun püskürüp taşması.
Geçmişi masadan kazıyalım
Köle yığınları, kalkın! Kalkın!
Dünya kökünden değişecek
Hiçbir şeyiz biz, her şey olalım.
 
Nakarat
Bu en sonuncu kavgadır
Bir araya toplanalım ve yarın
Enternasyonal
İnsana özgü bir davranış olacak
 
Yüce kurtarıcılar değil onlar:
Ne tanrı, ne sezarlar, ne de yasacılar
Üretenler, biz kendi kendimizi kurtarırız!
Ortak kurtuluşumuza karar verelim!
Hırsız aldığını geri versin diye
Düşünceyi zindandan çekip almak için
Ocağımızın ateşini biz körükleyelim
Demiri tavındayken dövelim
 
Devlet ezer ve yasa hile yapar,
Vergi yoksulun kanını emer,
Zengine bir tek borç dayatılmaz,
Yoksulun hakkı kof bir tanımlamadır.
Himaye altında yaşayıp durmaya artık yeter,
Eşitlik dediğin başka yasalar ister;
«Ödevler olmadan haklar olmaz», der,
«Aynı şekilde, haklar olmadan ödevler de olmaz!»
 
Tanrılaştırılmış gudubetler,
Madenin ve demiryolunun kralları
Hiç başka bir şey yaptılar mı
Emeği soymaktan gayrı?
Çetenin çelik kasalarında
Eridi gitti yaratılmış değerler.
Geri verecekleri ilan edilirken
Halk sadece kendi alacağını ister.
 
Efendiler bizi dumanlarla sarhoş ediyor.
Aramızda barış olsun, zalimlere karşı savaş!
Ordularda grev başlatalım,
Havayı dövelim ve dağıtalım safları!
Bırakmazlarsa eğer, bu yamyamlar,
Bizden kahramanlar yapmayı,
Yakında öğrenecekler ki kurşunlarımız
Kendi generallerimiz içindir.
 
İşçiler, köylüler, biz
Emekçilerin büyük partisiyiz;
Yeryüzü yalnızca insanlara aittir,
Aylak olan başka yerde barınacak.
Daha ne kadar yenilir ki etlerimiz!
Ama eğer kargalar, akbabalar,
Bir sabah ortadan kaybolursa,
Güneş sürekli parıldayacak!
 
***
 
L'INTERNATIONALE
1 version

C'est la lutte finale.
Groupons-nous et demain
L'Internationale
Sera le genre humain.

Debout! l'âme du prolétaire!
Travailleurs, groupons-nous enfin.
Debout! les damnés de la terre!
Debout! les forçats de la faim!
Pour vaincre la misère et l'ombre
Foule esclave, debout! Debout!
C'est nous le droit, c'est nous le nombre:
Nous qui n'étions rien, soyons tout.

Il n'est pas de sauveur suprême:
Ni Dieu, ni César, ni tribun.
Travailleurs sauvons-nous nous-mêmes:
Travaillons au Salut Commun.
Pour que les voleurs rendent gorge,
Pour tirer l'esprit du cachot,
Allumons notre grande forge!
Battons le fer quand il est chaud!

Les rois nous soûlaient de fumée,
Paix entre nous! guerre aux tyrans!
Appliquons la grève aux armées,
Crosse en l'air! et rompons les rangs!
Bandit, prince, exploiteur ou prêtre
Qui vit de l'homme est criminel;
Notre ennemi, c'est notre maître
Voilà le mot d'ordre éternel.

L'engrenage encore va nous tordre;
Le Capital est triomphant;
La mitrailleuse fait de l'ordre
En hachant la femme et l'enfant.
L'Usure folle en ses colères,
Sur nos cadavres calcinés,
Soudée à la grève des Salaires
La grève des assassinés.

Ouvriers, paysans, nous sommes
Le grand parti des travailleurs:
La terre n'appartient qu'aux hommes.
L'oisif ira loger ailleurs
C'est de nos chairs qu'ils se repaissent!
Si les corbeaux, si les vautours,
Un de ces matins disparaissent...
La terre tournera toujours.

Qu'enfin le passé s'engloutisse!
Qu'un genre humain transfiguré
Sous le ciel clair de la Justice
Mûrisse avec l'épi doré!
Ne crains plus les nids de chenilles
Qui gâtaient l'arbre et ses produits.
Travail étends sur nos familles
Tes rameaux tout rouges de fruits.

C'est la lutte finale.
Groupons-nous et demain
L'Internationale
Sera le genre humain.

 

elleriniz dert görmesin

5 Şubat 2010, yazan Ziyaretçi,
Yorum no: 1881

elinize sağlık

 

 

AdaptiveThemes