Skip to content

157 yıl yaşayan Zaro Ağa için yeni kitap

1 Eylül 2010, ekleyen Ali Mert

Tanımıyordum kendisini. Gerçi hazır 157 yıl yaşamışken, bir 35 yıl daha dayansa doğumumu görebilir, üstüne biraz daha dişini sıksa tanışabilirdik. Neyse, kendisi hakkında çıkan yeni bir kitap sayesinde tanışmış oldum, 1777-1934 yılları arasında yaşamış Zaro Ağa'yla. Üstelik yine benim cehaletim imiş, herkes tanır/bilirmiş. Hakkında daha geçen yıl çıkan bir kitap olduğu gibi (Rohat Alakom, Dünyanın En Yaşlı Adamı: Zaro Ağa (1774-1934), Avesta Yayınları, 2009), belki de çok daha "önemli"si, ekşi'de 21 adet "entri"si ve viki'de maddesi varmış. Benim gibi tanımayanlar için, Libra'dan çıkan en yeni kitabın (Mevlüt Çelebi, Dünyanın En Uzun Yaşayan Adamı: Zaro Ağa (1777-1934), Libra, 2010) tanıtım bültenini ve ilgili ekşi'li, viki'li maddelerden seçtiklerimi aşağıya yapıştırıvereyim de daha çok kişi bilsin/tanısın; "Bu doktorlar 'ageing' sorununu ne vakit çözecekler" yahut tam tersi "Bitse de gitsek, amma uzun sürüyormüş yahu" gibi soru ve sorunları için de yeni ipuçları bulabilsinler.

                                     

Kitap:

Mevlüt Çelebi, Dünyanın En Uzun Yaşayan Adamı: Zaro Ağa (1777-1934), Libra, 2010

Resmî kayıtlara göre 1777’de Bitlis’te doğup 1934’te İstanbul’da vefat eden Zaro Ağa, yaşadığı dönemde “dünyanın en yaşlı adamı” olarak Türk ve dünya kamuoyunda büyük bir ilgi uyandırdı. Ömrünün son on yılı dikkate alındığında sıradan hiçbir insanın hayatı, onunki kadar yakından takip edilmedi; uzun yaşamasının sırlarından kadınlara olan ilgisine kadar hemen her şeyi merak edildi. Basın, yakın tarihimizin pek çok önemli olayına ve şahsiyetine tanıklık eden Zaro Ağa’yı, Türkiye’nin ilk medya starı haline getirdi. Ölümü de Türk ve yabancı kamuoyunda bir “kahraman” kaybedilmiş gibi yankılar yarattı.
Elinizdeki çalışma, Zaro Ağa’yla ilgili bazı orijinal arşiv belgelerinin yanı sıra, esas olarak 1920 ve 1930’larda basında yer alan haberlerden oluşturuldu. Bununla birlikte Amerikan, İngiliz ve İtalyan gazetelerinden de yararlanıldı. Zaro Ağa, son zamanlarda sağlıklı beslenme ve uzun yaşamanın sırları bağlamında yeniden kamuoyunun gündemine girdi. Zaro’nun yaşamını ayrıntılı bir şekilde inceleyen bu eser, aslında yeterince bilinmeyen bu renkli simanın doğru bir şekilde tanınmasına yardımcı olma amacını taşımaktadır.

Malumat:

* Zaro Ağa, 10 Osmanlı padişahı, 1 cumhurbaşkanı görmüş, 6 savaşa katılmış ve bazı kaynaklara göre 7 kez, bazı kaynaklara göre de 13 kez, başka bir kaynağa göre 29 kez evlenmiştir. Beşi kız olmak üzere 13 çocuğu, 29 torunu olmuştur.

* Mustafa Kemal'in huzuruna iki kez çıkmış ve ona sultan diye hitap etmiştir. Mustafa Kemal ile görüştüğünde çok iyi işi yaptığını söylemiş ama kadınlara fazla hürriyet vermesini eleştirmiştir.

* zaro aga'nin bir diger sasirtici özelligi ise bir bucuk asirlik 'saglikli' yasaminda tütünden asla vazgecmemesi.

* cumhuriyet gazetesinin verdiği cumhuriyetin 80 yılı adlı fasiküllerden:
29 haziran 1934: zaro ağa öldü. türkiye'nin bilinen en uzun ömürlü insanı olan zaro ağa 157 yaşında öldü. 1777'de bitlis'te doğan zaro ağa gençliğinde istanbul'da amelelik ve hamallık yapmış, ortaköy camii ve selimiye kışlası inşasında çalışmış, i. abdülhamid, iii. selim, iv. mustafa, ii. mahmud, abdülmecid, abdülaziz, v. murad, ii. abdülhamit, mehmed reşad ve vahdettin'in saltanatlarını görmüş, cumhuriyetin ilanına ve atatürk devrimlerine tanık olmuştu. dünyanın en yaşlı insanlarından biri sıfatıyla 1930-1932 yıllarında çeşitli avrupa ülkelerinde dolaştırılan zaro ağa'ya son yıllarında istanbul belediyesi tarafından maaş bağlanmıştı.

* tabii ortakoy camii'nin 1850'lerde yapildigi dusunuldugunde, "yahu bu adami 80 yasinda mi cami insaatinda calistirmislar" gibisinden bir soru akillara getiren sahis.

* kabri eyüp sultan mezarlığındadır. mezarlığın girişindeki çeşmenin üzerinde adı yazar ve altında halk adamı ibaresi vardır.

* ilginçtir, kimse kürt olmasına değinmemiştir. istanbul'da 1900'lerin başında "hamallık" işini yapanların büyük çoğunluğu kürt idi. bu hamalların başı olan zaro ağa bu görevi tahmin edileceği gibi uzun yıllar yürütmüştür. malum dönem içerisinde türk olarak benimsetilip ırkçı türklerin ulusal arenada artislik için kullandığı bir karakter de olmuştur ama kürt olduğu reddedilmiştir. kürt hamalların, kürt cemiyetlerine para bağışladıkları ve hatta şeyh abdulkadir ile bedirhanlar arasındaki iktidar mücadelesinde önemli bir güç olarak her iki lider tarafından kendi yanlarına çekilmek istendiği bilinmektedir. amerika yolculuğu ile perişan edilmiş, sirklerde dolaştırılmış ve hatta maddi olarak soyulmuştur. birçok makro tarihselliği açıklığa kavuşturan mikro bir örnektir.

kendisi hakkında ayrıntılı bilgi, resimlerle beraber rohat alakom'un istanbul'da kürtler isimli kitabından edinilebilir

* Bazı yabancı kaynaklarda Zaro Ağa'nın 1933 yılında Amerika'da öldüğü söylenilse de yerli kaynaklar Zaro Ağa'nın 1934 yılında İstanbul Şişli Etfal Hastanesi’nde prostat kanserinden öldüğünü kaydeder.
Yapılan otopside Zaro Ağa'nın oldukça uzun yaşamasına rağmen pek çok sağlık sorunu olduğu tespit edildi. Bunlar arasında tüberküloz, kalp büyümesi, beyinde damar tıkanıklıkları ve üç böbreklilik sayılabilir.
Amerikan kaynaklarında geçen Amerika'da öldüğü yolundaki rivayetler muhtemelen Zaro Ağa'nın Amerika'da bir süre yaşaması ve öldükten sonra cesedinin incelenmek üzere Amerikalı bilim adamları tarafından istenilmiş ve gönderilmiş olmasına dayanır. Ayrıca öldüğünde asıl yaşının 164 olduğu yolunda da iddialar vardır.

 

 

 

AdaptiveThemes